Özgür Yazılım Nedir?
Son birkaç senedir, bilişim dünyasında “özgür yazılım�?, “free software�? oldukça popüler hale geldi. Özgür yazılım nedir, avantajları, dezavantajları nelerdir, kimler özgür yazılım kullanır gibi sorular ortalıkta çok fazla sorulmaya başlandı.
“Özgür Yazılım�? İngilizce karşılığı olan “free software�? tanımlamasının tersine sadece ücretsiz olan yazılım değildir. Özgür yazılım, dijital ortamda kullanıcının her türlü hakkına saygı gösteren bir akımdır.
Özgür yazılımın temelinde kullanıcının bir yazılımı çalıştırma, kopyalama, dağıtma, inceleme, değiştirme ve geliştirme özgürlükleri yatar. Özgür yazılım felsefesine uygun olarak hazırlanmış bir yazılımı isteyen herkes kullanabilir, bu yazılımı dağıtabilir, yazılımın kaynak kodlarını inceleyebilir ya da bu kaynak kodları kullanarak bu yazılımı geliştirebilir.
İsteyen her kullanıcı özgür yazılımı
- Kullanabilir,
- Başka kullanıcılara yine özgür yazılım felsefesine uygun olarak dağıtabilir.
- Yazılımın kaynak kodlarını inceleyebilir,
- Yazılımın kaynak kodlarından yola çıkarak her türlü mühendislik, ters – mühendislik çalışması yapabilir,
- Kaynak kodlarının tamamını ya da bir kısmını, yazarların isimlerini belirterek kendi uygulamasında kullanabilir.
Bir program, bütün kullanıcıları, bu hakların tümüne sahip oldukları zaman özgür bir yazılım olur. Yani, kopyalama, değiştirme, aynen ya da değiştirerek parayla satma, herkese ve ve her yerde dağıtma ve bedava verme özgürlüklerine sahip olmalısınız. Bu özgürlüklere sahip olmak, kimseden izin almamayı ve izin için hiçbir bedel ödememeyi de içerir.
Özgür yazılım felsefesine üretilen ürünlerin sağladığı avantajlar çeşitlidir.
- Lisans maliyeti yoktur,
- Yazılımın kaynak kodlarını inceleyebildiğiniz için veri güvenliğiniz garanti altına alınır, kullandığınız yazılımlar, sizden habersiz olarak üçüncü parti ahıslara bilgi göndermezler.
- Özgür yazılımlar pazarlama amaçlı değil, tamamen ihtiyaçlara uygun olarak üretilmiştir, bu nedenle oldukça fonksiyoneldir.
- Kaynak kodları inceleyerek, programcılık yeteneklerinizi ilerletebilirsiniz.
- Kaynak kodları kullanarak, işlerinizi hızlandırabilirsiniz, Amerika’yı yeniden keşfetmenize gerek kalmaz.
- Kanunsuz bir iş yapmadığınızı düşünerek vicdanen rahatlarsınız.
- Ticari firmalar tarafından dava edilme gibi bir tehlike olmadığı için, kendinizi ve firmanızı garanti altına alırsınız.
- Kullandığınız yazılımlar tüm dünyada binlerce usta programcı tarafından sürekli geliştirilir, yenilenir.
Dezavantajları
- Usta programcılar tarafından hazırlandıkları için yeni kullanıcılar kullanmakta zorlanabilir.
- Tamamen ihityaçlara yönelik olarak hazırlandıkları için “kullanıcı dostu�?, “user friendly�? olmayabilirler.
- Ticari olarak bir sahipleri olmadığı için, teknik destek konusunda problem yaşanabilir.
Özgür yazılımlara bir lisans bedeli ödenmediği için, bu bedel ile işin uzmanı kuruluşlardan teknik destek alınabilir. Kısa vadede çok bir getirisi olmasa da uzun vadede güncelleme bedeli olmayacağı için özellikle ticari firmalar açısından özgür yazılım kullanmak avantajlıdır. Güçlü bir veritabanı sunucusunun fiyatı yaklaşık 4000 Amerikan Dolarıdır. Özgür yazılım kullanıldığında, alınacak teknik desteğin maliyeti ise bunun yaklaşık % 15 – 20 si olacaktır.
Devlet kuruluşları, silahlı kuvvetler gibi bilgi güvenliğinin önemli olduğu kuruluşlar, kendi yazılımlarını üreterek, kullandıkları sistem üzerinde % 100 denetime sahip olabilirler. Kaynak kodlara ulaşım imkanı sağlamayan ticari yazılımlarda, yazılımın ne yaptığını tam olarak bilmek imkansızdır. Bu da % 100 güvenli bir ortam sağlamaz.
Peki bu özgür yazılımlar nelerdir?
Özgür yazılım denilince akla hemen Linux gelir. Linux özgür yazılım felsefesine uygun olaran gelişen bir işletim sistemi çekirdeğidir. Danimarka’lı Linus Torvalds tarafından başlatılan ve internet üzerinden binlerce kişinin destek verdiği bir projedir. Linux, işletim sisteminin donanım ile ilgili en temel işlerini yapan bir çekirdektir. Bu çekirdek üzerine, kullanıcı ile etkileşimi sağlayan çeşitli ek programlar eklenir ve işletim sisteminin tamamı ortaya çıkar. Bunlar da “Linux dağtımları�? olarak bilinir. En popüler Linux dağıtımları Mandrake, SuSe, Debian, Fedora, RedHat, Gentoo olarak sayılabilir. Linux dağıtımları sayıca çok fazladır. Hatta siz bile kendi istediğiniz değişiklikleri yaparak kendi linux dağıtımınızı oluşturabilirsiniz. Türkiye’de Gelecek A.ƺ. tarafından yayınlanan Gelecek Linux ilk yerel Linux dağıtımıdır. Yine Türk ve Azeri programcılar tarafından geliştirilmiş Turkix’de kullanımı kolay ve tam Türkçe desteği olan bir sistemdir. Bu dağıtımlardan özellikle Mandrake ve SuSe, kullanım kolaylığı ile başlangıç seviyesi kullanıcılar için idealdir.
Linux haricinde de oldukça fazla yazılım vardır. Özgür yazılımlar sadece Linux tabanlı sistemler için değildir. Windows tabanlı sistemler için de çok fazla sayıda ve çok kaliteli özgür yazılımlar vardır.
www.sourceforge.net ve www.freshmeat.net sitelerinde, binlerce özgür yazılım bulunabilir.
Adı : DC++
URL : http://sourceforge.net/projects/dcplusplus/
Amacı : Dosya paylaşım yazılımı
Adı : OpenOffice.org
URL : http://www.openoffice.org
Amacı : Microsoft Office benzeri, ortak çalışmaya imkan veren bir ofis paketidir. Microsoft Office’deki tüm programlar ve daha fazlası vardır.
Adı : MySQL
URL : http://www.mysql.com/
Amacı : Veritabani sunucusu
Adı: Apache Web Sunucu
URL : http://httpd.apache.org/
Amacı : Web sunucusu
Adı : XChat
URL : http://www.xchat.org/
Amacı : IRC/chat istemci (client) yazilimi
Adı : Vim
URL : http://vim.sourceforge.net/
Amacı : Editor
Adı : Eclipse
URL : http://www.eclipse.org
Amacı : Java IDE
Adı : Sharp Develop
URL : http://www.icsharpcode.net/OpenSource/SD/
Amacı: .Net IDE (C#,VB.NET)
KAYNAKLAR
www.ceviz.net
www.fazlamesai.net
www.ozguryazilim.org
www.belgeler.org
www.gnu.org/home.tr.html
YARARLI BAźLANTILAR
www.linux.org.tr
www.linux34.com
www.mandrake.com
www.suse.com
Popularity: 1% [?]
